A

A+

examedin fast pro

Słowniczek

Zbiór najważniejszych pojęć dla każdego diabetyka.

A

Organiczny związek chemiczny zawierający w swoim składzie tak zwaną grupę ketonową. Należy do substancji nazywanych potocznie „ciałami ketonowymi” (obok kwasu acetylooctowego oraz betahydroksymaślanu) będących pośrednimi metabolitami przemian tłuszczów przy jednoczesnym niedoborze insuliny. Występuje w niewielkich ilościach we krwi i moczu. Jeśli stężenie acetonu we krwi nie jest zbyt wysokie, jest on skutecznie metabolizowany przez wątrobę. Stężenie acetonu powyżej normy pojawia się w przypadku źle leczonej cukrzycy, której towarzyszy utrzymująca się hiperglikemia i niedobór insuliny (charakterystycznym objawem jest wówczas zapach kwaśnych jabłek z ust pacjenta). Jego poziom jest również podwyższony w przypadku dłuższych przerw w przyjmowaniu posiłku (głodzenia się). Są to sytuacje, w których dochodzi do zwiększonego trawienia tłuszczy ze względu na brak podaży odpowiedniej ilości pożywienia.

Objaw chorobowy polegający na występowaniu albumin w moczu. Ich stężenie oznacza się w przygodnej próbce lub określa wydalanie w dobowej zbiórce moczu. Stężenie poniżej 20 mg/l lub wydalanie do 30 mg/24h przyjmuje się za fizjologiczną normę (normoalbuminuria). Wartości stężeń 20-300 mg/l lub wydalanie 30-300 mg/24 h, nazywane mikroalbuminurią, nasuwają podejrzenie uszkodzenia struktury błony podstawnej kłębuszków nerkowych nefronów (m.in. w przebiegu cukrzycy). Wzrost wydalania z moczem albumin powyżej 300 mg/l lub 300 mg/24 h oznacza jawną nefropatię.

Białko stanowiące aż 60% białka całkowitego, produkowane w wątrobie. Jest odpowiedzialne m.in. za utrzymanie objętości krwi, wiązanie hormonów, leków, aminokwasów. Pełni funkcje buforujące. Liczna grupa różnorodnych substancji jest transportowana we krwi w połączeniu z albuminą. Zaburzenie poziomu albumin w surowicy powoduje zmianę ciśnienia onkotycznego w naczyniach, którego stabilizacja jest niezbędna dla zachowania równowagi pomiędzy ilością wody zawartą we krwi a ilością wody w płynach tkankowych. Powoduje to zaburzenie wszystkich procesów związanych z filtracją i przenikaniem wody przez ściany naczyń krwionośnych. Mogą występować obrzęki, zaburzenia tworzenia moczu, chłonki, spadki ciśnienia tętniczego krwi.

Przyczyną spadku stężenia albumin może być: zmniejszona ich synteza np.: w chorobach wątroby, niedożywieniu, zaburzenia wchłaniania, zwiększona ich utrata w chorobach nerek przebiegających z albuminurią, białkomoczem, choroby przewodu pokarmowego, oparzenia, krwawienia, wysięki, zwiększony katabolizm albuminy, posocznica, wysoka gorączka, urazy, choroby nowotworowe.

Norma to 3,5-5,0 g/dl.

Zabieg operacyjny polegający na usunięciu narządu lub jego części; nazwa ta jest używana przede wszystkim w odniesieniu do operacji usunięcia kończyny górnej lub dolnej, przebiegającej z przecięciem kości i wytworzeniem kikuta. Wskazaniem do amputacji są m.in. ciężkie przypadki zgorzeli gazowej, stopy cukrzycowej oraz znaczne uszkodzenia spowodowane urazem. Ponieważ amputacja jest zabiegiem powodującym trwałe kalectwo, stosowana jest tylko wtedy, gdy brak innej możliwości leczenia i w sposób na tyle oszczędny, na ile to możliwe (szczególnie przy zabiegach w obrębie dłoni). Amputacje kończyny określa się od wysokości, na której następuje odjęcie i tak np. amputacja ramienia, to odjęcie kończyny na wysokości ramienia z przecięciem kości ramiennej.

Jest hormonem produkowanym przez komórki beta trzustki i wydzielanym razem z insuliną w odpowiedzi na bodziec pokarmowy. Jej działanie polega na kontroli wchłaniania pokarmów, spowolnieniu opróżnianiu żołądka i wchłanianiu glukozy z jelita cienkiego. Hamuje także wydzielanie glukagonu i insuliny. W stosunku do insuliny pełni rolę uzupełniającą i wspomagającą regulację gospodarki węglowodanowej organizmu. Historia amyliny jest krótka, odkryto ją dopiero w 1987 r., ale jej znaczenie w patogenezie cukrzycy typu 2 okazuje się bardzo ważne. Złogi amyloidu w trzustce, którego najważniejszym składnikiem jest amylina, stwierdza się w ponad 90% u osób z cukrzycą typu 2. W 2005 r. zarejestrowany został syntetyczny analog amyliny o nazwie pramlintyd. Stosowany u pacjentów z cukrzycą typu 1 i 2 poprawia wyrównanie cukrzycy i normalizuje masę ciała.

Zmodyfikowane metodą inżynierii genetycznej preparaty insuliny ludzkiej powstałe w wyniku przestawienia kolejności aminokwasów wchodzących w skład insuliny; bądź zamiany aminokwasu. Takie modyfikacje pozwalają na stabilizację cząsteczki lub dołączenie aminokwasów czy też kwasów tłuszczowych do łańcucha insuliny, co powoduje zmianę profilu działania – szybki początek lub przedłużenie jej działania. Ze względu na charakterystykę działania dzieli się je na analogi szybko działające i długo działające. Przyspieszenie wchłaniania po podaniu podskórnym pozwala na uzyskanie szybszego efektu obniżającego stężenie glukozy, dzięki czemu mogą być stosowane bezpośrednio przed posiłkiem. W związku z tą cechą nazywane są insulinami okołoposiłkowymi. Wydłużenie działania pozwala na uzyskanie stabilnego poziomu insuliny w ciągu 24 godzin. Dzięki temu utrzymuje się właściwy stężenie glukozy w okresie pomiędzy posiłkami. Dlatego też analogi te nazywa się bazalnymi (podstawowymi) albo bazą. Istnieją również mieszanki analogów insuliny o działaniu krótkim i o działaniu przedłużonym w różnych proporcjach (25%/75%, 30%/70%, 50%/50%).

Inaczej – stopa Charcota. Przewlekłe powikłanie cukrzycy, jedna z postaci zespołu stopy cukrzycowej. Rozwija się na ogół u chorych z wieloletnią, niedostatecznie kontrolowaną cukrzycą. Charakteryzuje się przewlekłą, postępującą destrukcją chrząstek stawowych i nasad kości, co doprowadza do znacznych zmian zwyrodnieniowych stawów. Zmiany dotyczą początkowo głównie stawów skokowo-śródstopnych i rozwijają się na podłożu zaburzeń czucia dotyku, czucia głębokiego i kontroli mięśni szkieletowych przez nerwy ruchowe. Występuje z częstością u 0,1-0,4% wszystkich chorych na cukrzycę (średnio 1 na 680), przeważnie u starszych chorych, zwykle pomiędzy 50 a 60 rokiem życia, po co najmniej 10 latach trwania cukrzycy. Znane są przypadki występowania tego powikłania w momencie rozpoznania cukrzycy typu 2. U chorych z cukrzycą typu 1 choroba ta rozwija się u młodszych pacjentów i zwykle po krótszym okresie trwania choroby.

Alternative Site Testing

Skrót AST oznacza alternatywne miejsca nakłucia. Możliwość pobierania próbek krwi z innych miejsc niż opuszka palca pojawiła się z chwilą wyprodukowania samozasysających próbkę krwi testów paskowych. System AST daje możliwość pomiarów stężenia glukozy we krwi z innych miejsc niż opuszki palców. Wykonanie nakłucia w systemie AST oszczędza opuszki palców, zmniejsza ból i stres związany z nakłuciem. Potencjalne miejsca nakłucia w zależności od rodzaju stosowanego glukometru to: kłąb kciuka, kłębiki małego palca, wewnętrzna część dłoni, przedramię, ramię, łydka, ucho. Stosowanie AST ma jednak pewne ograniczenia.

Nie należy pobierać próbek krwi w systemie AST w następujących przypadkach:
- Nie upłynęły dwie godziny od ostatniego posiłku, przyjęcia insuliny oraz intensywnego wysiłku
fizycznego
- Podczas choroby lub stresu
- Podejrzenia hipoglikemii (niskie stężenie glukozy we krwi)
- Gdy wyniki pomiarów stężenia glukozy wykazują częste wahania
- Gdy wyniki pomiarów nie są zgodne z aktualnym samopoczuciem.

Zaleca się stosowanie systemu AST, gdy:
- Pomiar wykonywany jest na czczo
- Pomiar wykonywany jest co najmniej dwie godziny po ostatnim posiłku
- Upłynęły co najmniej dwie godziny od przyjęcia insuliny
- Minęły co najmniej dwie godziny od intensywnego wysiłku fizycznego.

Pobranie próbki krwi z alternatywnego miejsca nakłucia powinno być poprzedzone rozmasowaniem tego miejsca przez około 20 sekund. Rozpoczęcie stosowania AST należy poprzedzić konsultacją z personelem medycznym. Metoda AST wymaga zastosowania specjalnej nakładki na nakłuwacz, będącej częścią zestawu.

Inaczej pen. To automatyczny wstrzykiwacz insuliny z wbudowaną skalą. Jego nazwa wywodzi się od jego kształtu (pen ang. – pióro) i powszechnie przyjęła się w języku polskim. Peny ułatwiają bezpieczne i dokładne podanie koniecznej dawki insuliny (automatyczne podawanie insuliny, zawsze z tą samą siłą i prędkością) powodując tym samym najmniejsze uszkodzenie tkanek. Są wygodne i proste w obsłudze, a ponadto zmniejszają strach związany z widokiem igły i strzykawki. Do penów używane są wkłady, które z uwagi na miniaturowe kształty pena, zawierają insulinę w stężeniu 100 jednostek w mililitrze. Wkład ma zwykle 3 ml pojemności.

Ta strona używa plików Cookies. Dowiedz się więcej o celu ich używania i możliwości zmiany ustawień Cookies w przeglądarce.

Zrozumiałem