A

A+

examedin fast pro

Słowniczek

Zbiór najważniejszych pojęć dla każdego diabetyka.

F

Food and Drug Administration (FDA lub USFDA) – Agencja Żywności i Leków FDA jest odpowiedzialna za ochronę i promowanie zdrowia publicznego poprzez kontrolę i nadzór nad bezpieczeństwem: żywności, wyrobów  tytoniowych, produktów, suplementów diety, leków na receptę i leków farmaceutycznych (leki), szczepionek, biofarmaceutyków, transfuzji krwi, urządzeń medycznych, promieniowania elektromagnetycznego urządzeń LED (Ered), kosmetyków, żywności, pasz zwierzęcych i weterynaryjnych. FDA została upoważniona przez Kongres Stanów Zjednoczonych do egzekwowania Federalnej Ustawy o Żywności, Lekach i Kosmetykach, która służy jako główny cel Agencji. FDA egzekwuje również inne przepisy, w szczególności sekcję 361 ustawy o publicznej służbie zdrowia oraz powiązane przepisy, z których wiele nie jest bezpośrednio związanych z żywnością lub narkotykami. Znana jest z rygorystycznych przepisów dotyczących dopuszczania leków do obrotu, nakazujących producentom przestrzeganie procedur oraz informowanie pacjentów o zagrożeniach związanych ze stosowaniem leków.

Czym jest insulina?

Insulina jest hormonem peptydowym wydzielanym przez komórki beta trzustki, a jej zadaniem jest obniżenie stężenia glukozy we krwi. U pacjentów chorych na cukrzycę typu 1 insulinoterapia jest jedynym sposobem leczenia. Rekomendowanym przez PTD modelem leczenia jest intensywna insulinoterapia, realizowana za pomocą wtryskiwaczy (pen) oraz pomp insulinowych.

Podawanie insuliny

Podawanie insuliny za pomocą strzykawki jest najstarszą metodą podawania. Fiolka insulinowa jest szklanym pojemnikiem do przechowywania insuliny. Ściany fiolki są grubsze niż te w ampułce, a pojemność fiolki to 10–50 ml. Środek zatyczki fiolki jest zrobiony z gumy, aby z łatwością wbić igłę. Insulina jest pobierana z fiolki za pomocą specjalnej strzykawki z podziałką. Podawanie insuliny za pomocą penów lub pompy insulinowej jest dużo wygodniejsze niż używanie strzykawki. Fiolki do penów mają mniejszą pojemność 1.5–3 ml. Zaletą wtryskiwaczy jest bezpieczeństwo i łatwość obsługi. Korzystanie z pomp insulinowych jest najwygodniejsze, ale również najdroższe. Do niektórych modeli pomp insulinowych możliwe jest włożenie całej fiolki z insuliną.

Przechowywanie fiolek z insuliną

Prawidłowe działanie insuliny zależy od jej przechowywania. Producenci zalecają przechowywanie nieotwartych fiolek z insuliną w lodówce w temperaturze 2–8°C. Otwarte opakowanie insuliny można przechowywać w temperaturze pokojowej przez 1 miesiąc.

Czym są flozyny

Flozyny, inhibitory SLGT2, to nowoczesne leki przeciwcukrzycowe, które nie tylko obniżają poziom cukru we krwi, ale też działają korzystnie na układ krążenia. Pacjent z cukrzycą żyje średnio o 6 lat krócej, a w przypadku wystąpienia zawału lub udaru nawet 12 lat krócej niż osoba bez cukrzycy. Ponad połowa zgonów wśród diabetyków wynika z przyczyn sercowo-naczyniowych. Flozyny mogą być stosowane na każdym etapie leczenia cukrzycy: zarówno przed rozpoczęciem podawania insuliny, jak i w trakcie jej stosowania (powodują wówczas, że dawka przyjmowanej insuliny może być mniejsza). Mogą być również stosowane w cukrzycy typu 1. Ich dodatkową zaletą jest to, że chorzy stosujący je tracą na wadze – w odróżnieniu od pacjentów przyjmujących insulinę, którzy często wręcz odwrotnie – przybierają na wadze.

Działanie

Flozyny to leki, które zwiększają wydalanie cukru z moczem, w takim mechanizmie, który nie uszkadza nerek. Ich działanie polega na blokowaniu w kanalikach nerkowych białka, transportera sodu i glukozy, odpowiedzialnych za wchłanianie zwrotne glukozy przez nerki. W ten sposób glukoza pochodząca z węglowodanów nie wraca do krwiobiegu, ale jest wydalana z moczem. Flozyny działają tylko wtedy, gdy poziom cukru we krwi jest za wysoki – nie powodują niedocukrzeń.

Flozyny działają niezależnie od tego, czy trzustka wydziela insulinę, czy też nie. Można je łączyć zarówno z lekami doustnymi z innych grup terapeutycznych, jak i z samą insuliną. Flozyny to leki, które blokują w kanalikach nerkowych białko, transporter sodu i glukozy SGLT2 (sodium-glucose transporter proteins 2), odpowiedzialny za wchłanianie zwrotne glukozy przez nerki, zwiększając w ten sposób jej wydalanie z moczem. Flozyny w postaci tabletek należy stosować raz dziennie. Zwykle stosuje się je w skojarzeniu z metforminą. Ponieważ flozyny zwiększają ilość glukozy wydalanej w moczu, mogą być przyczyną infekcji dróg moczowych i rodnych, dlatego podczas ich stosowania zalecana jest szczególna dbałość o higienę.

Inne działanie:

- pomagają w redukcji masy ciała,

- obniżają ciśnienie tętnicze krwi,

- nie powodują wzrostu ryzyka zakażeń dróg moczowych (w związku z cukromoczem), ale mogą sprzyjać zakażeniom grzybiczym narządów rodnych.

Na polskim rynku dostępne są trzy preparaty:

- canagliflozin,

- dapagliflozin,

- empagliflozin.

Flozyny a ryzyko sercowo-naczyniowe

W leczeniu cukrzycy typu 2 największym wyzwaniem jest zapobieganie powikłaniom makronaczyniowym, czyli chorobom układu krążenia, na które diabetycy narażeni są kilka razy bardziej niż osoby bez cukrzycy. Flozyny to leki przepisywane przez diabetologów, których efekty w równym, jeśli nie większym stopniu, doceniają kardiolodzy. Są to leki o udowodnionym działaniu kardioprotekcyjnym. Badania wykazały, że flozyny:

- zmniejszają konieczność hospitalizacji z powodu nasilenia niewydolności serca,

- zmniejszają śmiertelność z powodu incydentów kardiologicznych.

Są to leki, które chronią układ sercowo-naczyniowy również u pacjentów po incydentach kardiologicznych, czyli po udarze czy po zawale.

Co to jest?

Fruktozamina, inaczej izoglukozamina, to glikowane białka osocza krwi. Badanie fruktozaminy odzwierciedla stężenie glikowanych białek krwi, głównie albumin. Jeśli stężenie glukozy we krwi jest przez jakiś czas podwyższone, to jej cząsteczki wiążą się trwale z hemoglobiną (obecną w czerwonych krwinkach), z albuminą i z innymi białkami w procesie zwanym glikacją białek. Im wyższe stężenie glukozy, tym więcej tworzy się glikowanej hemoglobiny i innych białek. Są one obecne we krwi tak długo, ile wynosi okres przeżycia czerwonych krwinek lub danego białka. Ponieważ okres przeżycia czerwonych krwinek wynosi ok. 120 dni, stężenie hemoglobiny glikowanej (hemoglobiny A1c) odzwierciedla stężenie glukozy w ciągu ostatnich 2–3 miesięcy. Białka osocza/surowicy krwi mają krótszy okres „przeżycia”, jest to ok. 14–21 dni, dlatego stężenie tych glikowanych białek odzwierciedla stężenie glukozy w ciągu ostatnich 2–3 tygodni. Fruktozaminę oznacza się np. gdy HbA1c nie jest wiarygodne, niekiedy w monitorowaniu leczenia cukrzycy przedciążowej i ciążowej. Badanie to zaleca się też po zmianie schematu leczenia, aby ocenić skuteczność nowej diety lub leków. Utrzymanie stężenia glukozy na poziomie możliwie zbliżonym do prawidłowego, pozwala pacjentom z cukrzycą uniknąć wielu powikłań i postępujących uszkodzeń, związanych ze zwiększonym stężeniem glukozy. Dobre wyrównanie cukrzycy osiąga się dzięki codziennym pomiarom stężenia glukozy oraz regularnej kontroli skuteczności leczenia za pomocą oznaczeń hemoglobiny A1c lub fruktozaminy.

Kiedy jest konieczne oznaczenie fruktozaminy?

Oznaczenie fruktozaminy jest konieczne:

  • podczas szybkich zmian schematu leczenia cukrzycy – wówczas oznaczenie fruktozaminy pozwala ocenić skuteczność zmian diety i leczenia po kilku tygodniach;
  • przy wystąpieniu cukrzycy w ciąży, gdy wymagane jest oznaczenie prawidłowego stężenia glukozy we krwi, dlatego w monitorowaniu leczenia stosuje się samokontrolę glikemii i oznaczenie fruktozaminy;
  • gdy badanie hemoglobiny A1c nie jest wiarygodne w chorobach i stanach, które wpływają na czas przeżycia czerwonych krwinek, w takich w przypadkach należy wykorzystywać badanie fruktozaminy do oceny wyrównania cukrzycy.

Normy poziomu fruktozaminy wynoszą odpowiednio:

  • osoba zdrowa – poniżej 285 μmol/l,
  • osoba z cukrzyca wyrównaną – 286–350 μmol/l,
  • osoba z cukrzycą niewyrównaną – powyżej 450 μmol/l.

Jeżeli oznaczony poziom fruktozaminy jest wyższy niż normalnie, oznacza to, że w ciągu ostatnich 2–3 tygodni we krwi podwyższeniu uległo średnie stężenie glukozy. Zależność ta jest wprost proporcjonalna, tzn. im wyższe jest stężenie fruktozaminy, tym wyższy był średni poziom cukru we krwi. Podatne na zmiany poziomu fruktozaminy we krwi są osoby, które spożywają zbyt dużo węglowodanów, otrzymują zbyt mało insuliny albo ich leczenie insuliną stało się mniej skuteczne. Prawidłowa wartość fruktozaminy może oznaczać, że pacjent nie jest chory na cukrzycę lub że wyrównanie cukrzycy jest prawidłowe. Zmiana wyników z podwyższonych na prawidłowe oznacza, że zmiany schematu leczenia są skuteczne. Fałszywy poziom fruktozaminy może być związany z obniżeniem poziomu białek lub wynikać ze zmian wytwarzania białek w organizmie. Jeżeli poziom glukozy u pacjenta nieregularnie waha się, od wysokich do niskich wartości, stężenie fruktozaminy oraz hemoglobiny glikowanej A1c może być prawidłowe. Mimo prawidłowego wyniku stan pacjenta wymaga częstej kontroli lekarza. Na stężenie fruktozaminy wpływa także wysoki poziom kwasu askorbinowego, hemoliza, nadczynność tarczycy oraz lipemia, tj. wysoki poziom tłuszczów we krwi.

Ta strona używa plików Cookies. Dowiedz się więcej o celu ich używania i możliwości zmiany ustawień Cookies w przeglądarce.

Zrozumiałem