A

A+

examedin fast pro

Słowniczek

Zbiór najważniejszych pojęć dla każdego diabetyka.

N

Co to jest nadwaga?

Nadwaga stanowi nagromadzenie w organizmie tkanki tłuszczowej, przekraczające optymalne zalecenia zdrowotne i dotyczy wszystkich grup wiekowych. Szacuje się, że ok. 1,4 mld ludzi na świecie posiada nadwagę lub otyłość, a liczba ta stale się powiększa. Nadwadze sprzyja brak problemów z dostępem do żywności oraz pozbawiony aktywności tryb życia. Każdy organizm potrzebuje do prawidłowego działania pewnych ilości tłuszczów, ale zbyt duża ilość może prowadzić do upośledzenia ruchów, zmiany wyglądu ciała oraz poważniejszych problemów ze zdrowiem.

Klasyfikacja

Najbardziej powszechną metodą jest klasyfikacja BMI, czyli współczynnik mierzony poprzez podzielenie wagi ciała w kilogramach przez kwadrat wzrostu w metrach.

Pożądany BMI zależy od wieku i wynosi odpowiednio:

  • 19–24 lata: 19–24
  • 25–34 lata: 20–25
  • 35–44 lata: 21–26
  • 45–54 lata: 22–27
  • 55–64 lata: 23–28
  • ponad 64 lata: 24–29.

Istnieją pewne różnice, jeśli chodzi o pochodzenie etniczne. Dla ras azjatyckich, pożądane jest nieco niższe BMI niż dla rasy białej, latynoskiej i czarnej. Nadwaga jest zdefiniowana jako wartość BMI równa 25 lub większa, ale nie wyższa niż 30 – wartość ta uznawana jest już za otyłość. Dla ras azjatyckich nadwagę klasyfikuje się od wartości 23.

Istnieją także inne metody pomiaru ilości tkanki tłuszczowej w organizmie:

  • body Volume Index (BVI),
  • ważenie proste,
  • pomiar grubości fałdu skórnego,
  • analiza impedancji bioelektrycznej,
  • ważenie hydrostatyczne,
  • densytometria kostna (DEXA).

Przyczyny nadwagi

Zazwyczaj powodem nadwagi jest przyjmowanie zbyt dużej ilości kalorii w stosunku do zapotrzebowania. Czynniki, które mogą się przyczynić do wystąpienia nadwagi:

  • siedzący tryb życia, brak lub niewysterczająca aktywność fizyczna;
  • niewłaściwy model odżywiania;
  • nieumiejętna próba zmiany stylu życia skupiona jedynie na odchudzeniu, w efekcie tzw. efekt jo-jo;
  • nieumiejętność radzenia sobie z emocjami, stresem i związane z tym zaburzenia odżywiania, nadużywanie alkoholu;
  • przewlekłe choroby, urazy;
  • zaburzenia snu, praca zmianowa;
  • spożywanie słodzonych napojów;
  • wiek;
  • niedoczynność tarczycy;
  • uwarunkowania genetyczne;
  • stosowanie środków farmakologicznych (np. leków psychotropowych).

Osoby z cukrzycą insulinozależną mogą przybrać na wadze przez stałe przedawkowanie insuliny, natomiast osoby z nadwagą mogą rozwinąć tolerancję na insulinę, co w dłuższym okresie może skutkować cukrzycą insulinoniezależną.

Konsekwencje nadwagi

Nadwaga może prowadzić do otyłości, która niesie za sobą ryzyko wystąpienia poważnych schorzeń, ale również długo utrzymująca się nadwaga może przyczynić się do wystąpienia:

  • chorób serca
  • cukrzycy
  • nadciśnienia
  • hemoroidów
  • stłuszczenia wątroby
  • żylaków kończyn.

Może również powodować problemy natury psychicznej i być powodem dyskryminacji. Natomiast lekka nadwaga u osób starszych może mieć korzystny wpływ.

Leczenie

Jest to proces złożony, uzależniony indywidualnie od problemów pacjenta. Należy w nim uwzględnić zarówno dietę, aktywność fizyczną, jak i działania z obszaru psychodietetyki. Celem jest zniwelowanie zaburzeń metabolicznych, a w efekcie poprawa jakości życia pacjenta. Leczenie może obejmować:

  • leczenie dietetyczne
  • terapię behawioralną
  • zmianę stylu życia
  • zwiększenie aktywności fizycznej
  • leczenie chirurgiczne
  • leczenie farmakologiczne.

W celu osiągnięcia długotrwałego efektu, istotny jest stały, powolny spadek masy ciała oraz jej stabilizacja. Wskazany jest 5–10-proc. spadek masy ciała w stosunku do masy wyjściowej w czasie do 6 miesięcy.

Zbadanie poziomu cukru za pomocą glukometru wymaga kropli krwi, dlatego do glukometrów dołączone są zawsze urządzenia służące do nakłuwania – czyli nakłuwacze. 

Nakłuwacz – co to jest?

Jest to niewielkie urządzenie z miejscem na zamontowanie specjalnego ostrza – lancetu (kilka sztuk jest zawsze dołączonych do zestawu startowego). Po umieszczeniu lancetu w odpowiednim miejscu i po przyłożeniu nakłuwacza do skóry, zwalniamy ostrze za pomocą przycisku. Ostrze to jest wypychane w kierunku skóry i powoduje jej nakłucie. Dzięki temu na powierzchni skóry pojawia nam się kropla krwi, którą aplikujemy na test paskowy umieszczony uprzednio w glukometrze.

 Nakłuwacze mają możliwość regulacji siły oraz głębokości nakłucia i należy do nich stosować tylko kompatybilne lancety. Użycie nakłuwacza jest przeważnie bezbolesne, jednak w tym celu należy stosować go zgodnie z zaleceniami. Ostrza znajdujące się w lancetach są jałowe (sterylne).

Jak określić należną masę ciała?

Wszyscy wiemy, że odpowiednia masa ciała sprzyja zdrowiu fizycznemu i psychicznemu. Wynika to z tego, że zarówno niedobór masy ciała, jak i nadwaga nie są korzystne dla naszego zdrowia. Nie jest jednak łatwo ustalić, jaka masa ciała jest dla nas optymalna. Podczas jej ustalania należy wziąć pod uwagę: wiek, płeć, budowę sylwetki, aktywność fizyczną, przebyte i trwające choroby, skład ciała, a także ocenę wzrokową. Powstało wiele wzorów, które ułatwiają nam określenie należnej masy ciała. W przypadku dzieci stosuje się siatkę centylową w podziale na chłopców i dziewczynki. W przypadku dorosłych do ustalenia stosuje się wzory (w podziale na kobiety i mężczyzn), które biorą pod uwagę wzrost i są korygowane o różne wartości według wieku lub odpowiedniego współczynnika. Niektóre z nich biorą też pod uwagę budowę ciała, w podziale na: drobną, średnią i masywną. Najpopularniejsze z nich to wzór Broca, wzór Lorentza, metoda Hamwi’ego, wzór Creffa, Metoda Monnerota – Dumaine’a, wzór Bernharda oraz BMI.

Należna masa ciała a cukrzyca

W przebiegu wielu schorzeń zachowanie należnej masy ciała jest kluczem do osiągnięcia sukcesu terapeutycznego. Nie inaczej jest w przypadku cukrzycy. Otyłość jest jednym z czynników warunkujących zapadalność na tę chorobę. W początkowych stadiach cukrzycy lub w stanach przedcukrzycowych bardzo często pierwszym zaleceniem lekarza jest modyfikacja diety oraz wzrost aktywności fizycznej. Działania te mają doprowadzić do utraty tkanki tłuszczowej, co powoduje spadek insulinooporności i przyczynia się do wyrównania stężenia cukru we krwi. Zdarza się, że pacjenci stosujący się do zaleceń lekarskich w zakresie masy ciała przez wiele lat są kontrolowani właśnie pod tym kątem i nie następuje u nich rozwój choroby. W przypadku osób z rozwiniętą chorobą i nadwagą lekarz również zaleci redukcję masy ciała. Pozwoli to na mocniejsze jej kontrolowanie, ale również może wpłynąć na lepszą kontrolę ciśnienia tętniczego i rozwój miażdżycy, chorób, które zwykle towarzyszą cukrzycy.

Należna masa ciała a dieta i wysiłek fizyczny

Czasem zdarza się, że osiągnięcie zadowalającej masy ciała jest trudne do zrealizowania w szybkim czasie z powodu ograniczonej mobilności pacjenta czy zmian hormonalnych. Najczęściej jednak odpowiednia dieta i regularny, umiarkowany wysiłek fizyczny przynoszą zadowalające efekty. Należy przypomnieć, że właściwa waga ma ogromne znaczenie dla zdrowia zarówno fizycznego, jak i psychicznego. Utrzymując ją, jesteśmy mniej narażeni na wiele chorób przewlekłych, takich jak: cukrzyca, miażdżyca, choroby sercowo-naczyniowe, nadciśnienie tętnicze, czy choroby narządu ruchu.

Czym są nasycone kwasy tłuszczowe?

Nasycone kwasy tłuszczowe, inaczej kwasy monokarboksylowe, to jedna z grup kwasów tłuszczowych, które występują głównie w produktach pochodzenia zwierzęcego. Wyjątek stanowi jedynie olej kokosowy. Kwasy tłuszczowe występujące naturalnie wchodzą w skład tłuszczów lub występują w postaci „wolnej”. Połączenie 3 cząsteczek kwasów tłuszczowych z cząsteczką glicerolu tworzy triglicerydy. Podstawę ich wewnętrznej struktury stanowi łańcuch węglowy. Jeśli między poszczególnymi atomami węgla istnieją wiązania pojedyncze, wtedy mamy do czynienia z tłuszczami nasyconymi. Jeśli natomiast, choć jedno z wiązań jest podwójne, tłuszcz określa się mianem nienasyconego.

Rodzaje kwasów tłuszczowych

Kwasy tłuszczowe nasycone występują głównie w tłuszczach zwierzęcych (smalec, wędliny, masło) i wykorzystywane są przez organizm jako źródło energii. Ich nadmiar powoduje wzrost poziomu cholesterolu we krwi i miażdżycę. Dlatego tłuszcze zwierzęce są niezdrowe i powinniśmy unikać ich nadmiaru w diecie.

Kwasy tłuszczowe nienasycone obecne są w olejach roślinnych i rybich. Należą do nich m.in. kwas linolowy i kwas α-linolenowy. Organizm człowieka nie jest w stanie sam ich wytworzyć i dlatego muszą być dostarczane z dietą.

Najważniejsze kwasy

Stosunek kwasów omega-3 do omega-6 powinien wynosić 1 : 5 lub 1 : 6.

Kwasy omega-3 chronią przed rakiem, wspomagają pracę mózgu, poprawiają wzrok, wspomagają pracę serca, wzmacniają kości, bardzo są ważne podczas ciąży.

Są to:

- kwas α-linolenowy (ALA) – występuje głównie w roślinach;

- kwas dokozaheksaenowy (DHA) – występuje głównie w rybach;

- kwas eikozapentaenowy (EPA) – występuje głównie w rybach.

Kwasy omega-6 są istotnym składnikiem błon komórkowych, wspierają odporność, usprawniają pracę układu nerwowego oraz stanowią barierę ochronną przed rozwojem stanów zapalnych. Biorą udział także w prawidłowej pracy układu pokarmowego, serca i nerek.

Są to:

- kwas linolowy (LA) – występuje głównie w roślinach;

- kwas y-linolenowy (GLA) – występuje głównie w roślinach;

- kwas arachidonowy (AA) – występuje głównie w rybach.

Funkcje tłuszczów nasyconych w organizmie

Tłuszcze nasycone to przede wszystkim paliwo dla organizmu oraz dodatkowo:

- rozpuszczają witaminy A, D, E i K, a następnie uczestniczą w ich transporcie po organizmie;

- budują podskórną tkankę tłuszczową, która stanowi ochronę termiczną organizmu;

- chronią narządy wewnętrzne przed uszkodzeniami;

- mogą mieć znaczenie w zapobieganiu rozwoju komórek nowotworowych, dzięki obecności kwasu mlekowego;

- regulują gospodarkę hormonalną organizmu;

- biorą udział w wytwarzaniu kwasów tłuszczowych omega-3, gdy są one nieobecne w pożywieniu.

Wpływ tłuszczów nasyconych na człowieka

Zaleca się regularne spożywanie tłuszczów nasyconych, szczególnie gdy zwiększa się zapotrzebowanie organizmu na energię. Należy zwrócić uwagę na korzystne działanie zawartych w nich kwasów: masłowego, palmitynowego, mirystynowego oraz laurynowego. Spożywanie tłuszczów nasyconych w nadmiarze podnosi poziom „złego” cholesterolu – LDL, co może przyspieszać rozwój miażdżycy, zatorów, zespołów naczyniowych, choroby niedokrwiennej serca, udaru mózgu. Należy również zwrócić uwagę na odpowiednią dietę oraz jej wartości kaloryczne.

Nefropatia cukrzycowa, nazywana jest także cukrzycową chorobą nerek lub chorobą Kimmelstiela-Wilsona. Nefropatia jest niezapalną chorobą kłębuszków nerkowych (glomerulopatia) powstałą w wyniku częściowego zniszczenia miąższu nerek. Zmiany i zniszczenia w miąższu nerek są spowodowane przewlekłą hiperglikemią. Jest to jedno z powikłań wieloletniej oraz źle leczonej cukrzycy i jednocześnie najczęstsza przyczyna schyłkowej przewlekłej choroby nerek. W przypadku schyłkowej przewlekłej choroby nerek jedyną formą leczenia pacjenta jest dializowanie bądź przeszczep nerki, co czyni tę chorobę najczęstszą przyczyną dializowania zarówno w skali Polski, jak i świata. 

Przyczyny i objawy

Nefropatia cukrzycowa jest powikłaniem, które bardzo długo nie daje żadnych objawów, dlatego bardzo ważna jest opieka diabetologiczna pacjenta i regularne wykonywanie badań. Występuje też szereg czynników sprzyjających rozwojowi cukrzycowej chorobie nerek. Należą do nich: palenie tytoniu, nadciśnienie tętnicze, płeć męska, predyspozycje genetyczne, nadmierna ilość białka w diecie, duże stężenie cholesterolu i trójglicerydów we krwi oraz czas chorowania na cukrzycę. Bardzo istotnym czynnikiem potrafiącym opóźnić nefropatię, poza unormowaniem glikemii, jest bardzo dobrze dobrana dieta. Chodzi tu zarówno o odpowiednią podaż węglowodanów i tłuszczów, jak i właśnie białek, tak aby dieta nie obciążała dodatkowo nerek. 

Pierwszym specyficznym objawem jest wykrycie albumin w moczu. O krytycznie jawnym białkomoczu mówimy, gdy wydalanie albuminy z moczem wynosi >0,3 g/dobę. Aby stwierdzić, że albumina stale jest wydalana z moczem, należy wykonać dwa badania w przeciągu 6 miesięcy. Jeden wynik jest niepokojącym sygnałem, ale nie wystarcza do postawienia diagnozy według wytycznych. Należy też wykluczyć inne choroby nerek, takie jak: zwężenie tętnicy nerkowej, śródmiąższowego zapalenia nerek, zmian miażdżycowych, pęcherza neurogennego. Jeśli pacjent ma prawidłowe wyniki cukru i nie ma żadnych innych angiopatii, jest to sygnał do wnikliwej diagnostyki w kierunku chorób innych niż cukrzyca. 

Postępowanie w nefropatii cukrzycowej

We wczesnych stadiach nefropatii cukrzycowej ciężko jest rozpoznać specyficzne objawy. Rozpoznanie ustalane jest na podstawie badań biochemicznych. Stadia kolejne objawiają się nadciśnieniem tętniczym, ogólnym zmęczeniem, osłabieniem, obrzękami i ziemistym odcieniem skóry. W takich przypadkach chory musi być pod opieką zarówno lekarza diabetologa, jak i nefrologa. 

Nefropatia cukrzycowa, nazywana jest także cukrzycową chorobą nerek lub chorobą Kimmelstiela-Wilsona. Nefropatia jest niezapalną chorobą kłębuszków nerkowych (glomerulopatia) powstałą w wyniku częściowego zniszczenia miąższu nerek. Zmiany i zniszczenia w miąższu nerek są spowodowane przewlekłą hiperglikemią. Jest to jedno z powikłań wieloletniej oraz źle leczonej cukrzycy i jednocześnie najczęstsza przyczyna schyłkowej przewlekłej choroby nerek. W przypadku schyłkowej przewlekłej choroby nerek jedyną formą leczenia pacjenta jest dializowanie bądź przeszczep nerki, co czyni tę chorobę najczęstszą przyczyną dializowania zarówno w skali Polski, jak i świata. 

Przyczyny i objawy

Nefropatia cukrzycowa jest powikłaniem, które bardzo długo nie daje żadnych objawów, dlatego bardzo ważna jest opieka diabetologiczna pacjenta i regularne wykonywanie badań. Występuje też szereg czynników sprzyjających rozwojowi cukrzycowej chorobie nerek. Należą do nich: palenie tytoniu, nadciśnienie tętnicze, płeć męska, predyspozycje genetyczne, nadmierna ilość białka w diecie, duże stężenie cholesterolu i trójglicerydów we krwi oraz czas chorowania na cukrzycę. Bardzo istotnym czynnikiem potrafiącym opóźnić nefropatię, poza unormowaniem glikemii, jest bardzo dobrze dobrana dieta. Chodzi tu zarówno o odpowiednią podaż węglowodanów i tłuszczów, jak i właśnie białek, tak aby dieta nie obciążała dodatkowo nerek. 

Pierwszym specyficznym objawem jest wykrycie albumin w moczu. O krytycznie jawnym białkomoczu mówimy, gdy wydalanie albuminy z moczem wynosi >0,3 g/dobę. Aby stwierdzić, że albumina stale jest wydalana z moczem, należy wykonać dwa badania w przeciągu 6 miesięcy. Jeden wynik jest niepokojącym sygnałem, ale nie wystarcza do postawienia diagnozy według wytycznych. Należy też wykluczyć inne choroby nerek, takie jak: zwężenie tętnicy nerkowej, śródmiąższowego zapalenia nerek, zmian miażdżycowych, pęcherza neurogennego. Jeśli pacjent ma prawidłowe wyniki cukru i nie ma żadnych innych angiopatii, jest to sygnał do wnikliwej diagnostyki w kierunku chorób innych niż cukrzyca. 

Postępowanie w nefropatii cukrzycowej

We wczesnych stadiach nefropatii cukrzycowej ciężko jest rozpoznać specyficzne objawy. Rozpoznanie ustalane jest na podstawie badań biochemicznych. Stadia kolejne objawiają się nadciśnieniem tętniczym, ogólnym zmęczeniem, osłabieniem, obrzękami i ziemistym odcieniem skóry. W takich przypadkach chory musi być pod opieką zarówno lekarza diabetologa, jak i nefrologa. 

Neowaskularyzacja – tworzenie się nowych naczyń krwionośnych w tkankach, w których zwykle nie występują lub tworzenie się w sposób nietypowy, np. przy retinopatii cukrzycowej, artretyzmie i w innych stanach zapalnych tkanek, guzach złośliwych, niezłośliwych naczyniakach czy przy łuszczycy.

Naczynia te mogą pojawić się na tarczy nerwu wzrokowego lub w innych obszarach siatkówki i oka. Ściany nowo powstałych naczyń są kruche, mają zwiększoną przepuszczalność dla surowicy krwi i rozpuszczonych w niej substancji, łatwo ulegają również pęknięciu, co prowadzi do powstania przedsiatkówkowych wylewów krwi i krwotoków do ciała szklistego. Nieprawidłowe naczynia mogą rozwinąć się także w tęczówce i kącie rogówkowo-tęczówkowym (kącie przesączania), które jest miejscem odpływu cieczy wodnistej z oka. Zaburzenie równowagi między produkcją cieczy wodnistej w oku i jej odpływem prowadzi do wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego oraz rozwoju tzw. jaskry neowaskularnej.

Przyczyny i rodzaje neuropatii

Neuropatia cukrzycowa jest przyczyną silnych dolegliwości, znacząco pogarsza jakość życia chorych i jest uznanym czynnikiem ryzyka rozwoju zespołu stopy cukrzycowej oraz nagłego zgonu. Neuropatia dotyka nawet 90% chorych na cukrzycę i występuje zarówno u chorych na cukrzycę typu 1, jak i typu 2. Pierwszymi objawami neuropatii są zazwyczaj: mrowienia dłoni i stóp, drętwienia, uczucie zimnych lub gorących stóp. Główną przyczyną neuropatii cukrzycowej jest hiperglikemia, czyli podwyższone stężenie glukozy we krwi, która prowadzi do zaburzenia budowy włókien nerwowych (zanik osłonek nerwów). Innymi czynnikami prowadzącymi do rozwoju neuropatii oprócz cukrzycy są:

  • palenie papierosów,
  • nadmierne spożycie alkoholu,
  • nieprawidłowe wartości cholesterolu frakcji LDL,
  • predyspozycje genetyczne.

Do neuropatii cukrzycowej zalicza się:

  • polineuropatia cukrzycowa obwodowa – objawy występują po obu stronach ciała;
  • neuropatia autonomiczna – dotyczy uszkodzeń nerwów narządów wewnętrznych;
  • neuropatia układu moczowo-płciowego – mogą wystąpić problemy z trzymaniem moczu oraz zaburzeniami funkcji seksualnych;
  • neuropatia układu sercowo-naczyniowego – mogą wystąpić zaburzenia rytmu serca, tachykardia;
  • neuropatia przewodu pokarmowego – mogą wystąpić: biegunka, zaparcia, wymioty. 

Objawy neuropatii

Objawy neuropatii cukrzycowej zależą od postaci choroby. Postęp choroby uzależniony jest od stopnia kontroli glikemii. Należy pamiętać, że neuropatia cukrzycowa na początku choroby może nie dawać żadnych objawów. Objawy neuropatii zależą od rodzaju zajętych włókien nerwowych. Do najczęściej występujących objawów neuropatii cukrzycowej zaliczamy:

  • zaburzenia czucia, 
  • drętwienie, mrowienie, pieczenie,
  • zanik mięśni, 
  • zawał serca, ból w klatce piersiowej,
  • zespół stopy cukrzycowej. 

Diagnostyka i leczenie

Rozpoznanie neuropatii obwodowej ustala się na podstawie objawów zgłaszanych przez pacjenta i wyniku badań lekarskich: badania czucia nacisku; badania czucia wibracji z użyciem kalibrowanego stroika; badania czucia bólu za pomocą sterylnej igły; badania czucia temperatury specjalnym wskaźnikiem; badania neurofizjologicznego przewodnictwa nerwowego. Neuropatia jest powikłaniem cukrzycy, dlatego niezwykle ważna jest samokontrola, odpowiednie stosowanie insuliny oraz innych leków. 

Co to jest?

Neurotest to paskowy test autonomicznej neuropatii obwodowej i wczesna diagnoza zespołu stopy cukrzycowej:

  • test diagnostyczny w celu określenia funkcji gruczołów potowych (wykrywanie wilgoci) na stopie,
  • test przeznaczony jest dla pacjentów poradni diabetologicznej w celu wczesnego rozpoznania zespołu stopy cukrzycowej.

Ten test dostarcza pacjentowi w ciągu 10 minut prostych i obiektywnych informacji na temat stanu gruczołów potowych na stopie i wynikającego z tego zagrożenia dla stopy.

Sposób działania

W opakowaniu znajdują się 2 sztuki plastrów testowych, potrzebne do przebadania obu stóp. Przed nałożeniem testu należy odkryć obie stopy, a następnie poczekać 5 minut w celu ich osuszenia. Następnie pacjent nakłada plaster na skórę stopy, bliżej dużego palca. Podczas testu kończyny powinny być w pozycji podwyższonej. Plastry nie mogą mieć kontaktu z wilgotnymi przedmiotami z otoczenia. Po 10 minutach usuwamy plaster tak, aby nie dotykał obszaru wskaźnika. Test w przeciągu kilku minut określa tendencję do pocenia się stóp, co pozwala na ocenę stanu zagrożenia pacjenta w kierunku powikłań cukrzycowych, np. stopa cukrzycowa.

Prewencja

Im wcześniej neuropatia zostanie wykryta i leczona, tym bardziej skuteczne będzie to leczenie. Neuropatia cukrzycowa jest poważną chorobą z wieloma możliwymi powikłaniami. Słabe gojenie się ran na nogach i ich zakażenie może prowadzić do śmierci tkanek na nodze (zgorzel), może być konieczne amputowanie części, a czasem i całej kończyny. Głównym krokiem w zapobieganiu początku i rozwoju neuropatii cukrzycowej jest regularne monitorowanie poziomu cukru we krwi (glikemii). Ważna jest także ochrona i pielęgnacja stóp. Powstawanie różnych owrzodzeń lub otarć może prowadzić do niebezpiecznych infekcji, które, jeśli są skomplikowane, mogą prowadzić do amputacji części lub całości kończyny. Dlatego niezwykle ważne jest zapobieganie powikłaniom w nodze. Można to osiągnąć jedynie poprzez codzienne sprawdzanie stanu stóp, codzienne mycie i suszenie. Buty muszą być wygodne, wystarczająco szerokie, przewiewne i na niskim obcasie. Nie zaleca się chodzenia boso, ponieważ stopy należy chronić przed ryzykiem zranienia.

Geneza

Niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe, to inaczej wielonasycone kwasy tłuszczowe. Należą do nich kwasy z rodziny omega-3 i omega-6, które są najważniejszymi spośród tłuszczów. Wchodzą one w skład struktur błon komórkowych. Organizm człowieka sam nie jest w stanie ich wytwarzać, dlatego muszą być dostarczane wraz z dietą, zarówno u osób najmłodszych, jak i dorosłych.

Kwasy tłuszczowe nienasycone, ze względu na swoją budowę chemiczną, dzieli się na:

- kwasy tłuszczowe jednonienasycone,

- kwasy tłuszczowe wielonienasycone.

Rola i źródło

Kwasy tłuszczowe jednonienasycone w głównej mierze odpowiadają za regulowanie we krwi proporcji złego cholesterolu do cholesterolu dobrego. Ich źródłem są: oliwa z oliwek, olej rzepakowy, migdały, orzechy laskowe, pistacjowe, orzeszki ziemne, awokado.

Natomiast tłuszcze wielonienasycone pozytywnie wpływają na cały układ krwionośny.

Niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe omega-6 i omega-3 zaliczane są do kwasów tłuszczowych wielonienasyconych. Nazwa kwasu omega-3 wywodzi się z tego, iż ostatnie podwójne wiązanie pomiędzy atomami węgla, zlokalizowane jest przy trzecim od końca atomie w całym łańcuchu węglowym. Do tej grupy kwasów zalicza się:

  • kwas gamma-linolenowy (GLA);
  • kwas arachidonowy (AA, ARA); 
  • kwas α-linolenowy (ALA), który zawarty jest w: oleju rzepakowym, sojowym, lnianym, orzechach włoskich, rybach morskich, zielonych warzywach liściastych;
  • kwas eikozapentaenowy (EPA) i kwas dokozaheksaenowy (DHA), które można znaleźć w tłustych rybach morskich, takich jak: łosoś, śledź, makrela, sardynki, pstrąg;
  • kwas omega-6 – to kwas linolowy obecny głównie w: oleju rzepakowym, słonecznikowym, sojowym, sezamie, soi, kiełkach pszenicy, pestkach winogron.



Niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT) pełnią w organizmie wiele istotnych funkcji, z tego powodu tak ważne jest spożywanie produktów, w których można je znaleźć. Obniżają one bowiem poziom cholesterolu i trójglicerydów we krwi, przez co pełnią ważną rolę w profilaktyce miażdżycy. Mogą zapobiegać powstawaniu zakrzepów, a także pozytywnie oddziałują również na pracę serca oraz korzystnie wpływają na wygląd włosów, paznokci i skóry. Poprawiają także koncentrację, pamięć, pracę mózgu, wzrok i funkcjonowanie układu nerwowego, a także mogą pozytywnie wpływać na zaburzenia emocjonalne. Regulują ciśnienie krwi, zapobiegając tym samym nadciśnieniu tętniczemu.

Niedobór NNKT może spowodować wiele zaburzeń, jak np.: zahamowanie wzrostu u dzieci, zmiany skórne, wypadanie włosów, podatność na alergie i zakażenia bakteryjne, spadek napięcia mięśnia sercowego, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia w prawidłowej pracy serca, nerek, wątroby.

Co to jest normoglikemia?

Normoglikemia jest to stan równowagi pomiędzy ilością glukozy i insuliny w organizmie. U osób chorych na cukrzycę można osiągnąć właściwy poziom stężenia glukozy we krwi, wyłącznie przy ścisłej samokontroli. W leczeniu cukrzycy dąży się do wyrównania wyników glikemii, celem uniknięcia powikłań cukrzycy.

Jakie są prawidłowe normy glikemii? 

Poziom glukozy we krwi mieszczący się w normach, które są uznawane za prawidłowe:

  • na czczo: 70–99 mg/dl (3,9–5,5 mmol/l),
  • 2h po posiłku: do 140 mg/dl (7,8 mmol/l),
  • po teście obciążenia glukozą: w 120 minucie po wypiciu roztworu 75 g glukozy – wynik powinien być niższy niż 140 mg/dl,
  • jeśli krzywa cukrowa jest przeprowadzana w trakcie ciąży, wówczas stężenie glukozy na czczo powinno mieścić się w przedziale 70–92 mg/dl; po 60 minutach od wypicia glukozy powinno być niższe niż 180 mg/dl; po 120 minutach niższe niż 153 mg/dl.

Normoglikemia a cukrzyca

Nie dla wszystkich diabetyków normy glikemii są takie same, co wiąże się z bezpieczeństwem leczenia. Terapia powinna chronić pacjenta przed późnymi powikłaniami cukrzycy, ale jedocześnie powinna być bezpieczna na co dzień, nie może wiązać się z dużym ryzykiem wystąpienia hipoglikemii. U małych dzieci z cukrzycą dopuszcza się nieco wyższe glikemie, bo w tej grupie większym niebezpieczeństwem jest hipoglikemia. Podobnie u osób starszych (które mają problemy z wyczuwaniem spadków glikemii), dopuszcza się glikemie nieco wyższe. Jeśli oczekiwana długość życia pacjenta jest krótsza niż czas, w jakim rozwijają się powikłania, to nie ma sensu wymagać od seniorów „wyśrubowanych” wartości glikemii, ponieważ większym ryzykiem jest dla nich niedocukrzenie niż powikłania. Wartości docelowe glikemii powinny być ustalane indywidualnie dla każdego diabetyka.

Ta strona używa plików Cookies. Dowiedz się więcej o celu ich używania i możliwości zmiany ustawień Cookies w przeglądarce.

Zrozumiałem